Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Y, chuyên gia đào tạo và nghiên cứu văn hóa, việc chia sẻ hoạt động từ thiện trên mạng xã hội không nên được nhìn nhận đơn giản là hành động nhằm quảng bá cá nhân. Trong một số trường hợp, việc công khai thông tin về chương trình, quá trình hỗ trợ và kết quả thực hiện có thể giúp cộng đồng tiếp cận thông tin, kết nối thêm nguồn lực và tăng tính minh bạch.
“Không nên mặc định rằng cứ đăng hình ảnh làm từ thiện là đánh bóng tên tuổi. Điều cần quan tâm là mục đích chia sẻ và cách thức thể hiện. Nếu thông tin giúp cộng đồng hiểu rõ hoạt động, cùng tham gia và theo dõi quá trình sử dụng nguồn lực thì đó có thể là một hình thức truyền thông tích cực”, Tiến sĩ Nguyễn Văn Y nhận định.
Tuy nhiên, theo ông, đặc điểm lan truyền nhanh của mạng xã hội cũng khiến những hạn chế trong cách thể hiện dễ được khuếch đại. Một phát ngôn thiếu cân nhắc, hình ảnh không phù hợp hoặc cách giao tiếp gây tranh luận có thể khiến sự chú ý của dư luận chuyển từ ý nghĩa của hoạt động thiện nguyện sang những vấn đề xoay quanh cá nhân thực hiện.
Ông chia sẻ thêm: “Thời gian qua, một số hoạt động và cá nhân được cộng đồng mạng quan tâm đã trở thành chủ đề tranh luận trên các nền tảng xã hội. Những trường hợp liên quan đến các nhân vật như Vua Quạt, Huấn Hoa Hồng hay Khánh Sky thu hút lượng lớn lượt xem và bình luận, cho thấy cách tổ chức, truyền thông và ứng xử trong hoạt động thiện nguyện ngày càng nhận được sự quan tâm của công chúng.”
Từ góc nhìn văn hóa, Tiến sĩ Nguyễn Văn Y cho rằng tranh luận trên mạng là khó tránh trong bối cảnh thông tin được chia sẻ với tốc độ cao. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra yêu cầu về trách nhiệm của cả người thực hiện hoạt động thiện nguyện và cộng đồng tiếp nhận thông tin.
Đối với những người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội, yêu cầu này càng đáng lưu ý. Khi sở hữu lượng người theo dõi lớn, mỗi phát ngôn và hành động đều có khả năng tác động đến nhận thức, thái độ của cộng đồng.
“Người làm thiện nguyện, đặc biệt là những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội, cần ý thức rằng cách ứng xử của mình cũng là một phần của thông điệp được truyền tải. Lòng tốt nếu được thể hiện thiếu phù hợp có thể tạo ra những tranh luận làm lu mờ mục tiêu ban đầu”, ông nói.
Tôn trọng người được hỗ trợ
Một trong những vấn đề được Tiến sĩ Nguyễn Văn Y nhấn mạnh là việc bảo vệ quyền riêng tư và phẩm giá của người nhận hỗ trợ. Theo ông, việc ghi hình, chụp ảnh hoặc chia sẻ câu chuyện về những hoàn cảnh khó khăn cần được cân nhắc, đặc biệt khi các nội dung này có khả năng được lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội.
“Người nhận hỗ trợ cần được tôn trọng. Việc truyền thông về hoàn cảnh của họ phải cân nhắc đến quyền riêng tư, danh dự và cảm xúc cá nhân. Đây là một tiêu chí quan trọng để đánh giá văn hóa của hoạt động thiện nguyện”, chuyên gia nhận định.
Theo ông, mục tiêu của truyền thông thiện nguyện không chỉ nằm ở việc tạo sự chú ý mà còn phải bảo đảm người được giúp đỡ không bị biến thành đối tượng khai thác hình ảnh để tạo hiệu ứng truyền thông.
Ở góc độ doanh nghiệp và các tổ chức xã hội, Tiến sĩ Nguyễn Văn Y cho rằng hoạt động thiện nguyện cần được triển khai trên cơ sở mục tiêu rõ ràng, kế hoạch cụ thể và cơ chế quản lý nguồn lực phù hợp. Việc công khai quá trình tiếp nhận, phân bổ và sử dụng nguồn lực có thể giúp cộng đồng có thêm thông tin để theo dõi, đồng thời hạn chế những nghi ngờ phát sinh.
Tính minh bạch càng có ý nghĩa trong môi trường mạng, nơi một thông tin thiếu chính xác hoặc chưa đầy đủ có thể nhanh chóng được chia sẻ và diễn giải theo nhiều cách khác nhau. Trong khi đó, việc giải thích hoặc đính chính thường khó theo kịp tốc độ lan truyền của thông tin ban đầu.
Cộng đồng cũng có trách nhiệm
Không chỉ người tổ chức hay người trực tiếp thực hiện hoạt động thiện nguyện, cộng đồng mạng cũng giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành văn hóa ứng xử trên không gian số.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Y, người dùng cần có thói quen kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, hạn chế bình luận theo cảm xúc và tránh đưa ra kết luận khi chưa có đầy đủ căn cứ.
“Văn hóa từ thiện trên không gian mạng không chỉ phụ thuộc vào người trao đi mà còn phụ thuộc vào cách cộng đồng tiếp nhận và phản hồi. Mỗi lượt chia sẻ, bình luận đều có thể góp phần lan tỏa điều tích cực hoặc làm gia tăng tranh cãi”, ông phân tích.
Từ những vấn đề trên, Tiến sĩ Nguyễn Văn Y cho rằng hoạt động thiện nguyện trong thời đại số cần được xây dựng trên ba yếu tố: lòng nhân ái, tính minh bạch và trách nhiệm trong ứng xử.
Theo ông, mạng xã hội có thể trở thành một kênh hữu ích để kết nối nguồn lực và lan tỏa các hoạt động vì cộng đồng. Tuy nhiên, hiệu quả của việc truyền thông không chỉ được đo bằng số lượt xem hay mức độ tương tác mà còn ở cách thông tin được xây dựng, chia sẻ và tiếp nhận.
Tiến sĩ nhấn mạnh thêm: “Điều quan trọng không phải là hoạt động từ thiện có được đưa lên mạng xã hội hay không, mà là đưa lên như thế nào. Khi lòng tốt đi cùng trách nhiệm, sự minh bạch và thái độ tôn trọng, mạng xã hội có thể trở thành công cụ hiệu quả để kết nối cộng đồng và lan tỏa những giá trị tích cực”.