Thạc sĩ Mai Thị Hồng Giang: “Giáo án có thể mua, nhưng một giờ học tốt thì không thể”

Những trăn trở phía sau trang giáo án khô khan

Ngày mới ra trường, cô Giang lên lớp với một hành trang khá gọn: những trang giáo án chỉn chu và kiến thức thuộc từng câu chữ. Nhưng qua nhiều thế hệ học sinh, cô nhận ra một điều: mình đang lặp lại chính mình. Kiến thức Toán vốn đã khô khan, lại được truyền đi theo một cách máy móc, còn học sinh thì tiếp nhận thụ động.

Câu hỏi “Làm thế nào để học sinh không chỉ học được kiến thức mà còn thấy vui trong mỗi giờ học?” theo cô suốt nhiều năm đứng lớp.

Cô tìm câu trả lời trong nhiều bộ giáo án mẫu, dự giờ đồng nghiệp, nhưng vẫn chưa thấy. Cho đến một ngày, cô dừng lại và quan sát kỹ hơn học trò của mình. Các em chăm chỉ làm bài, điểm không thấp, nhưng ánh mắt thiếu sự hứng khởi. Các em học mà “không thấy vui”.

Rồi học sinh hỏi: “Vì sao hả cô?”, “Học cái này để làm gì?”. Cô hiểu ra, chỉ khi người thầy trả lời được đúng những câu hỏi ấy, bài học mới thật sự chạm đến các em. Đó là điểm bắt đầu của sự thay đổi.

“Có những tiết học diễn ra rất đúng giáo án, bài giảng rất đầy đủ nhưng học sinh vẫn chưa thực sự hiểu sâu, chưa biến kiến thức sách vở thành vốn của mình. Vấn đề nằm ở đâu?” – cô Giang nhớ lại những ngày tháng trăn trở.

Sáng tạo bắt đầu từ những điều giản dị

Nhiều người vẫn nghĩ sáng tạo trong dạy học là phải có thật nhiều trò chơi, hoạt động lạ hay hiệu ứng công nghệ sôi động. Cô Giang lại nghĩ khác. Cô cho rằng sáng tạo bắt đầu từ chữ “hiểu”: hiểu học sinh đang cần gì, hiểu bài học này giúp các em phát triển năng lực gì và hiểu làm thế nào để kiến thức trở nên gần gũi hơn.

Thay vì vứt bỏ giáo án truyền thống, cô Giang chọn cách “làm chủ giáo án”, biến nó thành một “trợ thủ” đắc lực. Cô ví giáo án như bộ khung của tiết học: khung chắc và đủ linh hoạt thì người thầy mới xoay chuyển được theo tình hình thật của lớp.

“Giáo án có thể mua, nhưng một giờ học tốt thì không thể”, cô Giang khẳng định. Trên thị trường có thể có hàng trăm bộ giáo án mẫu, nhưng không có một công thức chung nào phù hợp cho tất cả các lớp học. Người hiểu rõ học sinh mạnh gì, yếu gì, lúc nào cần thử thách, lúc nào cần động viên, không ai khác chính là thầy cô đang đứng trên bục giảng.

Đừng tìm “công thức hoàn hảo”, hãy tạo “dấu ấn riêng”

Đồng hành cùng nhiều đồng nghiệp, cô Giang thấy không ít thầy cô mệt mỏi vì đi tìm một “công thức hoàn hảo” cho sáng tạo. Cô thẳng thắn chia sẻ: Không có khuôn mẫu nào cả. Mỗi giáo viên là một cá tính, có cách dạy, vốn kiến thức và những thế mạnh rất riêng. Khi đặt vào một lớp học cụ thể, sự đa dạng đó mới tạo nên giá trị.

Cô khuyến khích giáo viên từ bỏ việc sao chép để tự xây dựng những bài học mang dấu ấn cá nhân. Một tiết học hấp dẫn không đến từ việc có nhiều trò chơi, hoạt động mà đến từ kết quả: học sinh hiểu bài, biết vì sao mình phải học và tự tay làm được bài. Cô tin rằng: “Trước khi nghĩ đến dạy hay, hãy bắt đầu từ dạy đúng. Khi đã vững cái đúng, mỗi giáo viên sẽ có cách riêng để làm cho tiết học của mình sinh động và ý nghĩa hơn.”

Trên hành trình ấy, cô Giang có thói quen ghi lại những điều rất nhỏ: Một cách mở bài khiến học sinh tò mò, một câu hỏi gỡ bí cho lớp đang im lặng, một cách sắp xếp hoạt động cho vừa 45 phút. Ghi chép nhiều năm, những trang rời ấy dày lên và trở thành cuốn “Sổ tay giáo án sáng tạo” cô viết cho đồng nghiệp.

Cô nói cuốn sổ tay không phải một bộ khuôn để làm theo, mà là chỗ để thầy cô bắt đầu, rồi tự thêm vào dấu ấn của mình.

Từ quan điểm đó, cô Giang cùng các cộng sự xây dựng hệ sinh thái giáo dục Kio với ba nhánh:

• Kio Math: Giúp học sinh có nền kiến thức chuẩn và chắc, để các em tự tìm tòi và học nâng cao.
• KioBook: Xuất bản các đầu sách chuyên đề theo mô hình “hình phễu” giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức, cùng những tài liệu dành riêng cho giáo viên, trong đó có cuốn “Sổ tay giáo án sáng tạo”.
• KioEdu: Tổ chức các chương trình đào tạo giáo viên, tập trung vào kỹ năng thiết kế bài học, xây dựng giáo án sáng tạo và tổ chức hoạt động học tập.

Từ những lớp học chuyên môn nhỏ ban đầu, đến nay KioEdu đã kết nối và đồng hành cùng hàng trăm giáo viên trên khắp các tỉnh thành.

Khi được hỏi điều gì giữ mình gắn bó với công việc này nhiều năm, cô giáo Toán mỉm cười. Điều cô mong không phải là những con số thành tích, mà là một niềm tin giản dị: “Khi một giáo viên được truyền cảm hứng và có đủ năng lực để sáng tạo trong dạy học, giá trị mà họ tạo ra sẽ không chỉ dừng lại ở một lớp học mà sẽ tiếp tục lan tỏa tới hàng ngàn học sinh trong tương lai.”